Poradnik

Pożyczka od osoby prywatnej – zasady, umowa i granice oprocentowania

Pożyczka od znajomego czy z ogłoszenia nie jest kredytem konsumenckim. Jakie przepisy obowiązują, jak spisać umowę i kiedy uważać.

Autor: Opublikowano: Czas czytania: ok. 1 min

Ustawa o kredycie konsumenckim dotyczy kredytodawców działających zawodowo. Pożyczka od rodziny, znajomego albo osoby, która pożycza okazjonalnie, podlega przepisom Kodeksu cywilnego o umowie pożyczki (art. 720 i nast.). Sankcja kredytu darmowego co do zasady nie ma tu zastosowania.

Forma umowy

Umowę pożyczki powyżej 1 000 zł należy zawrzeć co najmniej w formie dokumentowej – np. e-mailem albo wiadomością, z której wynika, kto komu i ile pożycza. Brak formy nie unieważnia umowy, ale utrudnia jej udowodnienie.

Granice odsetek i kosztów

  • odsetki nie mogą przekroczyć odsetek maksymalnych (art. 359 Kodeksu cywilnego),
  • zastrzeganie rażąco wygórowanych korzyści, wykorzystujące trudną sytuację pożyczkobiorcy, może być lichwą (art. 304 Kodeksu karnego),
  • zabezpieczenie w postaci przeniesienia własności mieszkania na pożyczkodawcę bywa uznawane za nieważne jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Sprawdź swoją umowę

Przelicz RRSO z harmonogramu i zobacz, czy w umowie są nieprawidłowości, które mogą uzasadniać sankcję kredytu darmowego.

Kiedy „osoba prywatna” jest jednak przedsiębiorcą

Jeśli ktoś udziela pożyczek regularnie, ogłasza się i zarabia na tym, działa zawodowo – nawet bez zarejestrowanej firmy. Wtedy może podlegać ustawie o kredycie konsumenckim, a także wymogom wpisu do rejestru instytucji pożyczkowych.

Pożyczka może podlegać podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Zwolnienia (np. w najbliższej rodzinie) wymagają zwykle zgłoszenia w urzędzie skarbowym – sprawdź aktualne zasady.

Najczęstsze pytania

Czy pożyczka od znajomego może być objęta sankcją kredytu darmowego?

Co do zasady nie – sankcja dotyczy kredytodawców działających zawodowo.

Jak udowodnić pożyczkę bez umowy?

Przelewem z opisem, wiadomościami, zeznaniami świadków. Dlatego warto spisać choćby krótkie potwierdzenie.

Stan prawny: listopad 2026 r. Poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.

Serwis ma charakter informacyjny i nie jest powiązany z Profi Credit Polska S.A. ani z innymi wymienionymi kredytodawcami. Ich nazwy służą wyłącznie wskazaniu umów, których dotyczą treści. Treści nie stanowią porady prawnej.

Częste pytania na ten temat

Jakie błędy w umowie dają prawo do sankcji?

Te wymienione w art. 45 ust. 1 – m.in. brak lub błędne podanie RRSO, całkowitej kwoty kredytu, całkowitej kwoty do zapłaty, oprocentowania i warunków jego zmiany, innych kosztów, zasad spłaty, informacji o odstąpieniu i wcześniejszej spłacie, a także przekroczenie limitów kosztów. Lista kontrolna: art. 30 punkt po punkcie.

Czym jest „całkowita kwota kredytu” i czym różni się od kwoty z umowy?

Całkowita kwota kredytu to pieniądze faktycznie oddane do Twojej dyspozycji – bez kredytowanej prowizji czy ubezpieczenia. Jeśli umowa wlicza do niej koszty, jest to błąd, który może uzasadniać sankcję.

Czy kredytodawca może naliczać odsetki od prowizji?

TSUE w wyroku C-744/24 zakwestionował naliczanie oprocentowania od kredytowanych kosztów bez jasnej informacji. Jeśli Twoja umowa doliczała prowizję do kwoty, od której liczono odsetki, warto ją sprawdzić – opisujemy to w poradniku odsetki od prowizji po wyroku C-744/24.

Jakie jest maksymalne oprocentowanie pożyczki?

Odsetki maksymalne wynoszą dwukrotność sumy stopy referencyjnej NBP i 3,5 punktu procentowego w skali roku. Za opóźnienie – dwukrotność sumy stopy referencyjnej i 5,5 punktu procentowego. Nadwyżka ponad limit jest nienależna.

Wszystkie pytania →

Przeczytaj też

Udostępnij:
Informacje na stronie nie gwarantują wyniku postępowania. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.