Od 11 marca 2016 r. ustawa o kredycie konsumenckim ogranicza koszty pozaodsetkowe, czyli wszystko poza odsetkami: prowizje, opłaty przygotowawcze, pakiety usług, ubezpieczenia, wynagrodzenie pośrednika. Limit to MPKK – maksymalne pozaodsetkowe koszty kredytu (art. 36a). Nadwyżka ponad limit się nie należy, a przekroczenie limitu jest wymienione wśród naruszeń w art. 45, więc daje prawo do sankcji kredytu darmowego.
Wzór zależy od daty umowy
| Data zawarcia umowy | Wzór MPKK | Górna granica |
|---|---|---|
| od 11 marca 2016 r. | 25% kwoty kredytu + 30% kwoty kredytu w skali roku | 100% kwoty kredytu |
| od 31 marca 2020 r. do 30 marca 2021 r. (tarcza antykryzysowa) | 15% + 6% w skali roku | 45% kwoty kredytu |
| po nowelizacji z 2022 r. (ustawa antylichwiarska) | 10% + 10% w skali roku | 45% kwoty kredytu |
„Kwota kredytu” we wzorze to całkowita kwota kredytu, czyli środki faktycznie udostępnione – bez kredytowanych kosztów. „W skali roku” oznacza proporcjonalnie do okresu spłaty w dniach (okres / 365). Przed wyliczeniem sprawdź dokładne daty wejścia w życie zmian i przepisy przejściowe dla swojej umowy.
Przykłady wyliczeń
Przykład 1: umowa z 2017 r.
Wypłata 6 000 zł, okres 4 lata (1 460 dni).
MPKK = 6 000 × 25% + 6 000 × (1 460 ÷ 365) × 30% = 1 500 + 7 200 = 8 700 zł → górna granica 100% = 6 000 zł.
Koszty pozaodsetkowe 2 250 zł mieszczą się w limicie – ale to nie przesądza, że są uczciwe (o tym niżej).
Przykład 2: umowa z 2024 r.
Wypłata 6 000 zł, okres 4 lata.
MPKK = 6 000 × 10% + 6 000 × 4 × 10% = 600 + 2 400 = 3 000 zł → górna granica 45% = 2 700 zł.
Gdyby prowizja wynosiła 2 250 zł, a do tego doliczono pakiet za 900 zł, koszty (3 150 zł) przekraczałyby limit o 450 zł.
Przykład 3: krótka pożyczka z 2024 r.
Wypłata 2 000 zł na 12 miesięcy. MPKK = 200 + 200 = 400 zł. Prowizja 650 zł przekracza limit o 250 zł.
Przelicz RRSO z harmonogramu i zobacz, czy w umowie są nieprawidłowości, które mogą uzasadniać sankcję kredytu darmowego.
Co wlicza się do limitu
- prowizja i opłata przygotowawcza,
- opłaty administracyjne i za obsługę,
- ubezpieczenie, jeśli było związane z kredytem,
- pakiety usług dodatkowych (medyczne, prawne, „szybka ścieżka”), jeśli bez nich nie dostałbyś kredytu na tych warunkach,
- wynagrodzenie pośrednika płacone przez konsumenta.
Do limitu nie wlicza się odsetek (mają osobny limit – odsetki maksymalne) ani kosztów opóźnienia (osobny limit z art. 36b).
Kolejne pożyczki w ciągu 120 dni
Art. 36c zapobiega obchodzeniu limitu przez „rolowanie”: jeśli w ciągu 120 dni od wypłaty pierwszej pożyczki ten sam kredytodawca (lub podmiot powiązany) udzieli kolejnej, pozaodsetkowe koszty wszystkich tych pożyczek liczy się łącznie, w granicach limitu wyliczonego dla pierwszej z nich. UOKiK nakładał wielomilionowe kary na grupy pożyczkowe za pomijanie tej zasady.
Koszty w limicie też mogą być nieuczciwe
To częsty argument kredytodawców: „prowizja mieści się w MPKK”. TSUE w sprawie C-84/19 (Profi Credit Polska) orzekł, że zgodność z ustawowym limitem nie wyłącza kontroli abuzywności. Postanowienie o prowizji może być nieuczciwe, gdy koszty są rażąco nieproporcjonalne do świadczenia kredytodawcy albo konsument nie wie, za co płaci.
- C-96/14 Korzystny dla konsumentaPostanowienie umowy ubezpieczenia spłaty kredytu określające przypadki ochrony musi być przejrzyste, aby konsument rozumiał, kiedy ubezpieczyciel zapłaci.
- C-143/13 Korzystny dla konsumentaOpłaty takie jak „prowizja za ryzyko” zwykle nie należą do głównego przedmiotu umowy kredytu, a jeśli nawet – podlegają kontroli, gdy nie są przejrzyste.
- C-602/10 Korzystny dla konsumentaDyrektywa 2008/48 nie sprzeciwia się temu, by państwo rozciągnęło przepisy o kredycie konsumenckim na kredyty zabezpieczone hipoteką i zakazało bankom pobierania niektórych prowizji.
Jak samodzielnie sprawdzić limit – krok po kroku
- Ustal datę zawarcia umowy – od niej zależy wzór.
- Ustal całkowitą kwotę kredytu – kwotę faktycznie wypłaconą, bez kredytowanych kosztów.
- Policz okres spłaty w dniach – od wypłaty do terminu ostatniej raty według harmonogramu.
- Podstaw dane do wzoru i porównaj wynik z górną granicą (100% albo 45% kwoty kredytu); obowiązuje niższa wartość.
- Zsumuj wszystkie koszty pozaodsetkowe z umowy, formularza informacyjnego i tabeli opłat – także te zapłacone osobno, przed wypłatą.
- Porównaj sumę kosztów z limitem.
Limit przekroczony – co dalej
Masz dwie drogi. Pierwsza to żądanie zwrotu nadwyżki ponad limit – koszty ponad MPKK z mocy prawa się nie należą (art. 36a). Druga, zwykle korzystniejsza, to sankcja kredytu darmowego: przekroczenie limitu jest w katalogu art. 45 ust. 1, więc w terminie roku od wykonania umowy możesz zażądać zwrotu wszystkich kosztów i odsetek, a nie tylko nadwyżki.
Gdy termin na sankcję minął, zostaje zwrot nadwyżki i ewentualnie kwestionowanie prowizji jako niedozwolonego postanowienia.
Kalkulator RRSO w serwisie sprawdza MPKK automatycznie według daty Twojej umowy. Przy umowach zawartych na przełomie okresów sprawdź datę zawarcia w umowie, a nie datę wypłaty.
Najczęstsze pytania
Czy limit MPKK dotyczy umów sprzed 2016 r.?
Nie. Limit z art. 36a obowiązuje dla umów zawartych od 11 marca 2016 r.
Czy prowizja mieszcząca się w limicie jest zawsze w porządku?
Nie. Według TSUE (C-84/19) może być niedozwolonym postanowieniem, np. gdy jest rażąco wysoka albo niejasna.
Co się dzieje z kosztami ponad limit?
Nadwyżka jest nienależna – możesz żądać jej zwrotu. Przekroczenie limitu daje też prawo do sankcji kredytu darmowego.
Czy ubezpieczenie wlicza się do MPKK?
Tak, jeśli było związane z kredytem, np. stanowiło warunek jego udzielenia albo lepszych warunków.
Stan prawny: listopad 2026 r. Poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.
Serwis ma charakter informacyjny i nie jest powiązany z Profi Credit Polska S.A. ani z innymi wymienionymi kredytodawcami. Ich nazwy służą wyłącznie wskazaniu umów, których dotyczą treści. Treści nie stanowią porady prawnej.
Przeczytaj także
Częste pytania na ten temat
Firmy, o których mowa w tym tekście
Zobacz decyzje UOKiK, na co uważać w umowie i jak złożyć oświadczenie o sankcji kredytu darmowego.
